Śmierć osoby najbliższej to nie tylko trudne przeżycie, ale także moment, w którym trzeba zmierzyć się z formalnościami prawnymi. Uregulowanie spraw spadkowych po śmierci osoby najbliższej jest elementem spraw prowadzonych w ramach prawa spadkowego i ma na celu uporządkowanie kwestii majątkowych po zmarłym. Uregulowanie spraw spadkowych pozwala zabezpieczyć swoje interesy prawne oraz uniknąć sporów między spadkobiercami. Poniżej w skondensowanej formie przedstawiamy jak wygląda procedura stwierdzenia nabycia praw do spadku.
Termin 6 miesięcy na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku
Chociaż nabycie spadku zwykle kojarzy się z przysporzeniem majątkowym, to jednak przyjęcie spadku nie zawsze będzie leżało w interesie spadkobiercy. Jeśli spadkodawca był w znacznym stopniu zadłużony, najlepszym rozwiązaniem może być odrzucenie spadku. Decyzja o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku powinna być poprzedzona analizą stanu majątkowego zmarłego. Spadkobierca zasadniczo ma trzy możliwości:
- może przyjąć spadek wprost (spadkobierca odpowiada za długi spadkowe bez ograniczeń)
- może przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza (spadkobierca odpowiada za długi spadkowe do wartości majątku spadkowego)
- może spadek odrzucić (spadkobierca nie dziedziczy majątku oraz nie odpowiada za długi zmarłego).
Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może być złożone w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o powołaniu do spadku. W obecnym stanie prawnym brak oświadczenia jest równoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Stwierdzenie nabycia spadku
Aby formalnie nabyć prawo do majątku po zmarłym, należy pozyskać stosowny dokument potwierdzający nabycie spadku. Można to zrobić w jeden z dwóch sposobów:
- w postępowaniu sądowym poprzez złożenie wniosku o stwierdzenia nabycia spadku
- przed notariuszem, który sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia (warunkiem jest brak sporu oraz stawienie się spadkobierców u notariusza)
Zarówno sąd, jak i notariusz określają w sporządzonym dokumencie, kto, w jakiej części oraz na jakiej podstawie dziedziczy po zmarłym. Postanowienie sądu lub akt poświadczenia dziedziczenia potwierdza, że spadkobierca stał się właścicielem (współwłaścicielem) majątku wchodzącego w skład spadku. Dopiero dysponując takim dokumentem spadkobierca przykładowo może zwrócić się do banku o wypłatę środków z rachunku bankowego prowadzonego dla spadkodawcy czy też wpisać się do księgi wieczystej jako właściciel nieruchomości.
Podatek od nabytego spadku
Nabycie majątku w drodze dziedziczenia wiąże się z powstaniem obowiązku podatkowego określonego w ustawie z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
Wysokość podatku zależy od wartości nabytego majątku oraz od grupy podatkowej, do której zaliczony jest spadkobierca. Najbliższa rodzina – małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, rodzeństwo, pasierb, ojczym i macocha – może skorzystać ze zwolnienia od podatku zgłaszając nabycie spadku do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2.
Aby uzyskać zwolnienie, które jest równoznaczne z brakiem konieczności zapłaty podatku należy w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku lub od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia złożyć do właściwego naczelnika urzędu skarbowego zawiadomienie. Niedochowanie terminu skutkuje utratą prawa do zwolnienia i koniecznością zapłaty podatku.
Nieruchomość w spadku – obowiązek wpisu do księgi wieczystej
Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, nowy właściciel ma obowiązek ujawnić swoje prawo w księdze wieczystej. W praktyce sprawy dotyczące wpisów do księgi wieczystej oraz uregulowania stanu prawnego nieruchomości prowadzone są również w ramach spraw z zakresu nieruchomości. Ujawnienie nowego właściciela w księdze wieczystej nie tylko stanowi formalny obowiązek, ale ma istotne znaczenie dla zabezpieczenia interesów nowego właściciela.
Dział spadku – podział majątku między spadkobierców
Jeśli spadek przypada kilku osobom, powstaje współwłasność majątku spadkowego. Do momentu działu spadku, spadkobiercy wspólnie zarządzają odziedziczonym majątkiem. Szczegółowe zasady postępowania o dział spadku zostaną omówione w odrębnym wpisie.
Uregulowanie spraw spadkowych wymaga dochowania określonych terminów oraz innych warunków formalnych, a także podjęcia przez spadkobiercę odpowiedniej inicjatywy.
Potrzebujesz pomocy z przeprowadzeniem procedury spadkowej? Skontaktuj się z naszą kancelarią:
