Budynek sądu z kolumnami widziany z dołu

PRAWO GOSPODARCZE

Prawo gospodarcze

Czym jest prawo gospodarcze

Prawo gospodarcze obejmuje zagadnienia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz funkcjonowaniem przedsiębiorców w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Problemy prawne pojawiają się na różnych etapach działalności – od jej rozpoczęcia, przez bieżące relacje z kontrahentami, aż po przekształcenie lub zakończenie działalności – i wymagają uwzględnienia obowiązujących regulacji oraz ich skutków prawnych i finansowych.

Kancelaria Radcy Prawnego Mateusza Sławika zapewnia wsparcie prawne przedsiębiorcom prowadzącym działalność na terenie Sosnowca, Katowic, Dąbrowy Górniczej oraz pozostałych miast aglomeracji śląsko–zagłębiowskiej.

Zakres wsparcia w sprawach gospodarczych

Stała obsługa prawna przedsiębiorców polega na bieżącym wsparciu prawnym w prowadzeniu działalności gospodarczej oraz w reagowaniu na problemy pojawiające się w relacjach z kontrahentami i klientami. Obejmuje analizę skutków prawnych planowanych działań, ocenę ryzyk związanych z realizowanymi przedsięwzięciami oraz sporządzanie opinii prawnych dotyczących zagadnień bieżących.

W ramach stałej obsługi prawnej przedsiębiorca może uzyskać bieżące wsparcie w analizie kierowanych do niego roszczeń, w tym w szczególności zgłoszeń z tytułu rękojmi i gwarancji. Obejmuje to ocenę zasadności żądań oraz przygotowanie odpowiedzi na otrzymane pismo.

Stała obsługa prawna umożliwia przedsiębiorcy podejmowanie decyzji biznesowych z uwzględnieniem ich konsekwencji prawnych, co sprzyja stabilności i przewidywalności prowadzonej działalności.

Rozpoczęcie działalności w formie spółki prawa handlowego wymaga prawidłowego ukształtowania jej podstaw ustrojowych oraz dopełnienia wymogów rejestrowych. Na etapie tworzenia spółki kluczowe znaczenie ma sporządzenie umowy spółki albo statutu w sposób odpowiadający planowanemu modelowi prowadzenia działalności, strukturze właścicielskiej oraz zasadom reprezentacji.

Rejestracja spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym następuje obecnie za pośrednictwem systemu S24 lub Portalu Rejestrów Sądowych. Wybór właściwego trybu zależy przede wszystkim od sposobu zawarcia umowy spółki oraz zakresu planowanych postanowień.

System S24 przeznaczony jest dla spółek tworzonych przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego w systemie teleinformatycznym. Zawarcie umowy spółki następuje w całości online, przy użyciu podpisu kwalifikowanego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego. Postępowanie rejestrowe w tym trybie jest co do zasady szybsze, jednak możliwość modyfikowania treści umowy jest ograniczona do rozwiązań przewidzianych we wzorcu.

Portal Rejestrów Sądowych (PRS) wykorzystywany jest w przypadku, gdy umowa spółki została zawarta w formie aktu notarialnego albo gdy konieczne jest wprowadzenie rozbudowanych i indywidualnie dostosowanych postanowień. W tym trybie do sądu rejestrowego składany jest elektroniczny wniosek wraz z załącznikami, w tym wypisem aktu notarialnego. PRS znajduje zastosowanie również przy dokonywaniu późniejszych zmian w spółce.

Postępowanie rejestrowe wymaga prawidłowego sporządzenia wniosków, załączenia wymaganych dokumentów oraz zachowania właściwej formy czynności prawnych. Nieprawidłowości formalne mogą skutkować zwrotem wniosku albo wezwaniem do uzupełnienia braków, co wydłuża proces rejestracji.

Funkcjonowanie spółki prawa handlowego wiąże się z koniecznością podejmowania uchwał przez zgromadzenie wspólników albo walne zgromadzenie. Do najczęściej podejmowanych uchwał należą w szczególności uchwały w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego, podziału zysku lub pokrycia straty, udzielenia absolutorium członkom organów, powołania i odwołania członków zarządu, wyrażenia zgody na zbycie udziałów, podwyższenia kapitału zakładowego czy zmiany umowy spółki. Prawidłowość procedury ich podjęcia ma istotne znaczenie dla ich skuteczności.

W określonych sytuacjach możliwe jest zaskarżenie uchwały zgromadzenia wspólników poprzez powództwo o jej uchylenie albo o stwierdzenie nieważności uchwały. Ocena zasadności wniesienia takiego powództwa wymaga analizy treści uchwały, trybu jej podjęcia oraz zgodności z przepisami prawa i postanowieniami umowy spółki.

Bieżące funkcjonowanie spółki wiąże się również z obowiązkiem zgłaszania zmian do Krajowego Rejestru Sądowego, w szczególności zmian w składzie organów, siedziby, przedmiotu działalności, wysokości kapitału zakładowego czy danych wspólników. Terminowe i prawidłowe dokonanie wpisu ma znaczenie zarówno z perspektywy bezpieczeństwa obrotu, jak i odpowiedzialności osób reprezentujących spółkę.

Wsparcie obejmuje sporządzanie umów i statutów, przygotowanie dokumentów rejestrowych oraz zmianowych, reprezentację w postępowaniu przed sądem rejestrowym, opracowywanie protokołów zgromadzeń, projektów uchwał, a także prowadzenie spraw dotyczących zaskarżania uchwał organów spółki.

Umowa stanowi podstawowy instrument kształtowania praw i obowiązków stron w obrocie gospodarczym. To na etapie jej konstruowania określane są zasady współpracy, zakres odpowiedzialności, sposób realizacji świadczeń oraz konstrukcje prawne zabezpieczające ewentualnie nienależyte wykonanie umowy. Prawidłowe ułożenie stosunku prawnego często ma kluczowe znacznie w sytuacji powstania sporu. Świadome zabezpieczenie interesów przedsiębiorcy oraz zminimalizowanie ryzyk prawnych powinno zatem nastąpić już na etapie negocjowania oraz zawierania umowy.

Nawiązując stosunek umowny, należy w pierwszej kolejności zadbać o to, aby umowa została ważnie i skutecznie zawarta, tj. w formie wymaganej przepisami prawa oraz z uwzględnieniem postanowień koniecznych dla danego rodzaju stosunku prawnego. Dla prawidłowego realizowania umowy istotne znaczenie ma również precyzyjne określenie przedmiotu umowy, zasad wykonywania świadczenia, terminów oraz zasad rozliczeń. Umowa powinna także odpowiednio zabezpieczać jej prawidłowe wykonanie, np. poprzez wprowadzenie kar umownych, zadatku lub innych właściwych konstrukcji prawnych. Umowa powinna wreszcie regulować zasady zakończenia współpracy, w tym poprzez określenie przesłanek odstąpienia od umowy lub jej wypowiedzenia.

Kancelaria zapewnia pomoc przy sporządzaniu oraz analizie umów zawieranych między przedsiębiorcami (B2B), z uwzględnieniem specyfiki branży, modelu współpracy oraz skali działalności. Każdorazowo dokonywana jest ocena, czy proponowane rozwiązania odpowiadają rzeczywistemu przebiegowi współpracy oraz należycie zabezpieczają interes klienta.

Kancelaria wspiera także przy sporządzaniu oraz analizie umów zawieranych z konsumentami (B2C). Pomoc obejmuje weryfikację zgodności postanowień umownych z przepisami o ochronie konsumenta, w tym w zakresie klauzul niedozwolonych, a także przygotowanie dokumentów związanych z realizacją obowiązku informacyjnego oraz zawieraniem umów poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość.

Spory gospodarcze to sprawy wynikające z wykonywania działalności gospodarczej, w których stronami co do zasady są przedsiębiorcy. Obejmują one w szczególności spory kontraktowe dotyczące niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, roszczenia o zapłatę wynagrodzenia i kar umownych, odpowiedzialność odszkodowawczą czy spory korporacyjne między wspólnikami.

Sprawy gospodarcze rozpoznawane są w wydziałach gospodarczych sądów powszechnych według reguł przewidujących podwyższone rygory procesowe. Postępowanie to opiera się na zasadzie koncentracji materiału dowodowego oraz prekluzji dowodowej, co oznacza obowiązek przedstawiania twierdzeń i dowodów w ściśle określonym czasie. Jednocześnie ciężar inicjatywy dowodowej spoczywa na stronach, a sąd co do zasady nie prowadzi postępowania dowodowego z urzędu. Skuteczna obrona stanowiska wymaga zatem zgromadzenia i przedstawienia odpowiedniego materiału dowodowego.

W sporach gospodarczych istotne znaczenie ma również prawidłowa kwalifikacja dochodzonego roszczenia. Inne przesłanki i odmienny zakres dowodzenia dotyczą roszczeń o zapłatę, inne kary umownej, a jeszcze inne odszkodowania za nienależyte wykonanie zobowiązania. Nieprecyzyjne sformułowane żądania lub błędne określenie podstawy prawnej może prowadzić do negatywnych konsekwencji procesowych.

Kancelaria świadczy zastępstwo procesowe w sprawach gospodarczych przed sądami powszechnymi I i II instancji oraz przed Sądem Najwyższym. Wsparcie obejmuje analizę zasadności roszczeń, opracowanie strategii procesowej, sporządzanie pozwów i odpowiedzi na pozew, przygotowanie dalszych pism procesowych oraz reprezentację w toku postępowania. Zakres czynności każdorazowo dostosowywany jest do charakteru sporu, zgromadzonego materiału dowodowego oraz etapu, na którym sprawa zostaje powierzona do prowadzenia.

Sprawy o zapłatę pomiędzy przedsiębiorcami należą do najczęściej występujących spraw gospodarczych. W praktyce takiego rodzaju sprawy zwykle nie mają charakteru „technicznego”, a dłużnik często kwestionuje zakres wykonanego świadczenia, jakość, terminowość, kwotę umówionego wynagrodzenia albo podnosi zarzut potrącenia lub przedawnienia. Dlatego też dochodzenie należności wymaga wykazania nie tylko samego faktu wystawienia faktury, lecz udowodnienia istnienia i treści stosunku zobowiązaniowego.

Na powodzie będącym przedsiębiorcą spoczywa ciężar udowodnienia objętego pozwem roszczenia. Konieczne jest zatem wykazanie przez powoda m.in. następujących okoliczności:

  • zawarcia umowy oraz jej treści,
  • wykonania świadczenia,
  • wysokości należnego wynagrodzenia,
  • terminu wymagalności roszczenia.

W praktyce oznacza to konieczność zgromadzenia i przedstawienia kompletnego materiału dowodowego już na etapie wnoszenia pozwu. Z uwagi na prekluzje dowodową, spóźnione twierdzenia i dowodowy mogą zostać przez sąd pominięte. Istotne znaczenie ma także właściwe sporządzenie żądania pozwu. Dochodzone roszczenie może obejmować nie tylko należność główną, ale także należności uboczne, takie jak odsetki ustawowe za opóźnienie albo odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, a także rekompensatę za koszty odzyskiwania należności.

Dla efektywnego dochodzenia należności zasadniczo pożądane jest uzyskanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym lub nakazowym. Orzeczenie w tym trybie zapada co do zasady na posiedzeniu niejawnym, na podstawie treści pozwu oraz dołączonych dokumentów, bez przeprowadzania rozprawy. Pozwala to relatywnie szybko uzyskać tytuł egzekucyjny.

Na etapie inicjowania postępowania sądowego rozważenia wymaga także złożenie wniosku o zabezpieczenie dochodzonego roszczenia. Zabezpieczenie roszczenia pieniężnego może zostać dokonane m.in. poprzez zajęcie rachunku bankowego, zajęcie innej wierzytelności lub ustanowienie hipoteki przymusowej i służy ograniczeniu ryzyka bezskuteczności przyszłej egzekucji.

Kancelaria prowadzi sprawy o zapłatę na rzecz przedsiębiorców na etapie przedsądowym, sądowym oraz egzekucyjnym. Zakres wsparcia obejmuje ocenę materiału dowodowego, opracowanie strategii procesowej, sporządzenie pozwu lub odpowiedzi na pozew, reprezentację w toku postępowania przed sądem I i II instancji, a także działania zmierzające do skutecznego wyegzekwowania należności. Każdorazowo analizowane są nie tylko przesłanki formalne dochodzenia roszczenia, lecz także jego ekonomiczna zasadność oraz realne możliwości zaspokojenia wierzyciela.

Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem ponoszenia odpowiedzialności nie tylko przez sam podmiot prowadzący działalność, lecz w określonych przypadkach również przez osoby zarządzające jego sprawami. Zakres tej odpowiedzialności zależy od formy organizacyjnej przedsiębiorcy, charakteru zobowiązania oraz momentu jego powstania.

W przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością szczególne znaczenie ma odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki przewidziana w art. 299 k.s.h. Odpowiedzialność ta ma charakter cywilnoprawny i aktualizuje się w razie bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec spółki. Obejmuje zobowiązania, których podstawa powstała w czasie pełnienia funkcji, a jej zakres może rozciągać się również na należności uboczne. Ustawodawca przewiduje możliwość uwolnienia się od tej odpowiedzialności po wykazaniu przesłanek egzoneracyjnych.

Odrębnie ukształtowana została odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Powstaje ona na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej i ma charakter publicznoprawny. W razie bezskuteczności egzekucji z majątku spółki organ podatkowy może wydać decyzję o odpowiedzialności osoby zarządzającej, obejmującą zaległość podatkową, odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania.

Podobne zasady znajdują zastosowanie w odniesieniu do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Odpowiedzialność za zaległe składki ZUS również może zostać przeniesiona na członków zarządu w drodze decyzji administracyjnej, po uprzednim stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji wobec spółki.

Ocena ryzyka odpowiedzialności w działalności gospodarczej wymaga analizy zarówno przesłanek cywilnoprawnych, jak i regulacji prawa podatkowego oraz ubezpieczeń społecznych. Wsparcie obejmuje w szczególności analizę podstaw odpowiedzialności, sporządzanie odwołań od decyzji organów, reprezentację w postępowaniach podatkowych i przed organami rentowymi oraz obronę w sporach dotyczących odpowiedzialności członków zarządu.

Obsługa prawna przedsiębiorców z sektora MŚP

Kancelaria Radcy Prawnego Mateusza Sławika świadczy kompleksową obsługę prawną przedsiębiorców z sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), prowadzących działalność na terenie aglomeracji śląskiej (m.in. Sosnowiec, Dąbrowa Górnicza, Katowice). Wsparcie kierowane jest zarówno dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, jak i spółek prawa handlowego oraz wspólników i członków zarządu.

Nasze doświadczenie obejmuje kompleksową obsługę prawną przedsiębiorców prowadzących działalność w różnych branżach, w tym w szczególności branży budowlanej, produkcyjnej, handlowej oraz usługowej. Doświadczenie obejmuje zarówno bieżące wsparcie prawne w zakresie prowadzonej działalności, jak również prowadzenie sporów gospodarczych oraz dochodzenie należności.

Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą i potrzebujesz wsparcia prawnego, skontaktuj się z Kancelarią Radcy Prawnego Mateusza Sławika, aby omówić swoją sprawę.